۞ امام علی (ع) می فرماید:
امام صادق عليه السلام فرمود: مسلمان برادر مسلمان اسـت بـه او ظلم نمى كند و وی را خوار نمى سازد و غیبت وی را نمى كند و وی را فریب نمى دهد و محروم نمى كند. ‌وسائل الشيعه 8: 597 ‌

موقعیت شما : صفحه اصلی » پژوهش های تفسیری ج1
  • شناسه : 2884
  • ۰۷ فروردین ۱۴۰۱ - ۲۰:۲۴
  • 13 بازدید
  • ارسال توسط :
پژوهش های تفسیری سوره بقره آیه ۳۷
پژوهش های تفسیری آیه سی و هفتم سوره بقره

پژوهش های تفسیری سوره بقره آیه ۳۷

پژوهش های تفسیری آیه سی و هفتم سوره بقره تفسیر رضوان . حوزه علمیه اصفهان موضوع : توبه آدم و پذیرش مهربانانه توبه او  ۳۷٫ فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ‏ و آدم از پروردگارش کلماتى را دریافت نمود؛ و [خدا] توبه او را پذیرفت، [چرا] که تنها او بسیار […]

پژوهش های تفسیری آیه سی و هفتم سوره بقره

تفسیر رضوان . حوزه علمیه اصفهان

موضوع : توبه آدم و پذیرش مهربانانه توبه او 

http://bayanbox.ir/view/7348000871258179768/hadith-line.png

۳۷٫ فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ‏

و آدم از پروردگارش کلماتى را دریافت نمود؛ و [خدا] توبه او را پذیرفت، [چرا] که تنها او بسیار توبه ‏پذیر [و] مهرورز است.

نکته‏ ها و اشاره‏ ها :

۱) نکته اوّل

«توبه» در اصل به معناى «بازگشت» است و در قرآن کریم در دو معنا به کار رفته است:

الف) «توبه‏ ى مردم» که در این صورت به معناى بازگشت گناهکار و ترک گناه و طلب پوزش از خداست.
ب ) «توبه‏ ى خدا» که در این صورت به معناى بازگشت رحمت خدا به فرد گناهکار و پذیرش توبه‏ ى اوست.
«۱»

۲) نکته دوّم

آدم علیه السلام در اثر فریبکارى شیطان گرفتار لغزش و ترک اولى‏ و مخالفت در برابر امر ارشادى شد. هر چند گناه آدم علیه السلام گناه مطلق نبود، اما از فردى هم‏چون او چنین لغزش کوچکى، بزرگ شمرده مى‏شود؛ چرا که او از مقرّبان درگاه الهى بود و مشمول نعمت حق شده بود؛ از این رو، از گناه نسبى و لغزش خود پوزش خواست و توبه کرد.

۳) نکته سوّم

 خوردن از درخت ممنوع اولین لغزش بشر بود و به همین سبب تجربه ‏اى در زمینه‏ ى توبه و بازگشت و کیفیت عذرخواهى نداشت؛ بنابراین پروردگار کلماتى را به او آموزش داد و راه توبه را به او آموخت و وى به سوى خدا بازگشت.
به عبارت دیگر، توبه ى آدم با دو توبه‏ ى خدا همراه بود: نخست خدا با رحمت به سوى آدم بازگشت و توفیق توبه به او داد و روش توبه را به او آموخت، سپس آدم توبه کرد و در پایان، خدا توبه‏ ى او را پذیرفت. آرى هر توبه‏ ى انسان با دو توبه و بازگشت رحمت الهى همراه است.
«۲»

۴) نکته چهارم

مفسران در مورد کلماتى که به آدم آموزش داده شد احتمالاتى داده‏اند و در احادیث نیز مطالبى آمده است که مهم‏ترین آنها عبارت است از:

الف) این کلمات همان سخنانى است که در جاى دیگر از آدم و حوا نقل شده که گفتند:
اى پروردگار ما، ما به خودمان ستم کردیم، واگر ما را نیامرزى و بر ما ترحّم ننمایى حتماً از زیانکاران خواهیم بود.
«۳»

ب ) این کلمات، نام‏هاى بهترین انسان‏ها، یعنى محمد صلى الله علیه و آله، على، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام بود که با توسل آدم علیه السلام به آن بزرگواران توبه ‏اش پذیرفته شد.
ج ) این کلمات یک سلسله ادعیه و مناجات با خدا بود.
البته مانعى ندارد که همه ‏ى این معانى مقصود آیه ‏باشد.
«۱»

__________________________________________________
(۱). ر. ک: تفسیر کبیر؛ صافى و تفسیر نمونه ذیل آیه‏
(۲). تفسیر المیزان، ج ۱، ص ۱۳۳
(۳). «رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِینَ» (سوره‏ى اعراف، آیه‏ى ۲۳)

۵) نکته پنجم

این آیه ‏خدا را با دو صفت «توّاب» (بسیار توبه ‏پذیر) و «رحیم» (مهرورز و مهربان) یاد کرده است. خدا نسبت به بندگانش از مادر نسبت به فرزند مهربان‏تر است و اگر لغزشى از آنان سر زند ضمن بخشودن آنها به آنان لطف مى‏کند و مهر مى‏ورزد.

در تو تنها عشق و مهر مادرى است

شیوه ‏ى تو عدل و بنده پرورى است

 (مولوى)

۶) نکته ششم

 توبه در جوانى نیکوست:
پس اى عزیز! هر چه زودتر دامن به کمر بزن و عزم را محکم و اراده را قوى کن و از گناهان تا در سنّ جوانى هستى، یا در حیات دنیایى مى‏باشى، توبه کن و مگذار فرصت خداداد از دستت برود و به تسویلات (فریبکارى) شیطانى و مکاید (نیرنگ‏هاى) نفس امّاره اعتنا مکن.
پس بهار توبه، ایام جوانى است، که بار گناهان کم‏تر و کدورت قلبى و ظلمت باطنى ناقص‏تر و شرایط توبه سهل ‏تر و آسان‏تر است.
«۲»

__________________________________________________
(۱). تفسیر نمونه، ج ۱، ص ۱۹۷- ۱۹۹
(۲). چهل حدیث، ص ۲۳۳- ۲۳۴

آموزه‏ ها و پیام‏ ها :

۱)  پس از لغزش توبه کنید و به سوى خدا بازگردید.
۲) راه توبه و توسل را نیز از خدا بیاموزید.
۳) خدا آن قدر مهربان و توبه ‏پذیر است که حتى راه توبه را نیز به گناهکاران آموزش مى ‏دهد.
۴) هر توبه ‏ى انسان با دو توبه و بازگشت رحمت الهى همراه است.

                        تفسیر قرآن مهر، ج‏۱، ص: ۲۴۰

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*

New Page 1