۞ امام علی (ع) می فرماید:
امام صادق عليه السلام فرمود: مسلمان برادر مسلمان اسـت بـه او ظلم نمى كند و وی را خوار نمى سازد و غیبت وی را نمى كند و وی را فریب نمى دهد و محروم نمى كند. ‌وسائل الشيعه 8: 597 ‌

موقعیت شما : صفحه اصلی » تفسیر آیات 40 تا 50
  • شناسه : 3417
  • ۲۲ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۲
  • 26 بازدید
  • ارسال توسط :
  • نویسنده : تفسیر رضوان
  • منبع : حوزه علمیه اصفهان
آیه۴۸ | هشدار تنهایى انسان در رستاخیز |جلسه ۱
آیه۴۸ | هشدار تنهایى انسان در رستاخیز |جلسه ۱

آیه۴۸ | هشدار تنهایى انسان در رستاخیز |جلسه ۱

فهرست مطالب۱ هشدارهایی به بنی اسرائیل۲ لزوم همراهی تقوا در یادآوری گذشته۲٫۱ تنهائی انسان در قیامت۲٫۲ نعمت آزادی (نجات بنی‌اسرائیل از بدترین شکنجه‌ها)۲٫۳ نجات بنی‌اسرائیل و غرق شدن فرعونیان۲٫۴ معنای «ینظرون» در آیه۲٫۵ شرک ، ظلم به خویشتن‏۲٫۶ معنای ظلم در آیه۲٫۷ بخشش هدفمند خداوند۲٫۸ لجاجت بی‌نظیر بنی‌اسرائیل۲٫۹ فارقیّت قرآن در حق و باطل۲٫۱۰ بزرگ‌ترین […]

تفسیر سوره مبارکه بقره آیه ۴۸ جلسه ۱

حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ یدالله رضوانی

یک جلسه تفسیر آیه چهل و هشت

http://bayanbox.ir/view/7348000871258179768/hadith-line.png

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ‏

وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ وَ إِنَّها لَکَبیرَهٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعینَ (۴۵الَّذینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَیْهِ راجِعُونَ (۴۶یا بَنی‏ إِسْرائیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتی‏ أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمینَ (۴۷)

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

از صبر و نماز یارى بخواهید، و یقیناً این کار جز بر فروتنان، گران و دشوار است. (۴۵) آنان که یقین دارند [در نهایت‏] دیدار کننده پروردگارشان خواهند بود، و قطعاً به سوى او بازمى‏گردند. (۴۶) اى بنى‏اسرائیل! نعمت هاى مرا که به شما عطا کردم و اینکه شما را بر جهانیانِ [زمانِ خودتان‏] برترى دادم، یاد کنید، (۴۷)

http://bayanbox.ir/view/5122040553263843431/poster4.jpg


تفسیر سوره مبارکه بقره – آیه ۴۸

حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ یدالله رضوانی

http://bayanbox.ir/view/7348000871258179768/hadith-line.png

«أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنَ الشَّیْطَانِ اللَّعینِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ وَ صَلَّی اللهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرینَ وَ اللَّعنَهُ الدَّائِمَهُ عَلَی أعْدائِهِمْ مِنَ الآنِ إلِی قِیامِ یَومِ الدِّینِ».

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ‏

وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهِ وَ إِنَّها لَکَبیرَهٌ إِلاَّ عَلَى الْخاشِعینَ (۴۵الَّذینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ وَ أَنَّهُمْ إِلَیْهِ راجِعُونَ (۴۶یا بَنی‏ إِسْرائیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتی‏ أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمینَ (۴۷) وَ اتَّقُوا یَوْماً لاَ تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً وَ لاَ یُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَهٌ وَ لاَ یُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَ لاَ هُمْ یُنْصَرُونَ(۴۸) وَ إِذْ نَجَّیْناکُمْ‏ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ یَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذابِ یُذَبِّحُونَ أَبْناءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَکُمْ وَ فی‏ ذلِکُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظیم‏» (۴۹) [۱]

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

از صبر و نماز یارى بخواهید، و یقیناً این کار جز بر فروتنان، گران و دشوار است. (۴۵) آنان که یقین دارند [در نهایت‏] دیدار کننده پروردگارشان خواهند بود، و قطعاً به سوى او بازمى‏گردند. (۴۶) اى بنى‏اسرائیل! نعمت هاى مرا که به شما عطا کردم و اینکه شما را بر جهانیانِ [زمانِ خودتان‏] برترى دادم، یاد کنید، (۴۷)

« یَا بَنِی إِسْرَائِیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتِی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعَالَمِینَ. وَ اتَّقُوا یَوْماً لاَ تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً وَ لاَ یُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَهٌ وَ لاَ یُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَ لاَ هُمْ یُنْصَرُونَ .وَ إِذْ نَجَّیْناکُمْ‏ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ یَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذابِ یُذَبِّحُونَ أَبْناءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَکُمْ وَ فی‏ ذلِکُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظیم‏»[۱]

هشدارهایی به بنی اسرائیل

به دنبال آیه چهل و هفتم از سوره مبارکه بقره که خداوند متعال فرمودند: «یَا بَنِی إِسْرَائِیلَ اذْکُرُوا نِعْمَتِیَ الَّتِی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعَالَمِینَ»، در واقع هشدارهایی است که خداوند  به بنی‌اسرائیل گوشزد می‌نماید و یادآوری می‌کند و  هشدارها تا آیه شصت و یکم ادامه دارد.  در اینجا مطالبی را عرض می‌کنیم که بتوانیم نکات مهم آیات  را بیان نماییم.

لزوم همراهی تقوا در یادآوری گذشته

تا اینجا رسیدیم که فرمود: «وَ اتَّقُوا یَوْماً لاَ تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً»[۱]

یعنی این یادآوری که شما دارید باید همراه باتقوا و خدانگهداری باشید نه اینکه هرگونه که دلخواهتان است و هر کار که باب میلتان است انجام دهید.

تنهائی انسان در قیامت

«. .لا یُقْبَلُ مِنْها شَفاعَهٌ وَ لا یُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ یُنْصَرُون‏»[۲]

آیه می‌فرماید هیچ‌کس به‌جای دیگر مجازات نمی‌شود و شفاعت هیچ‌کس برای هیچ‌کس مقبول واقع نمی‌شود و آن روز، روز معامله نیست و کسی به کمک شما نخواهد آمد. به شفاعت بت ها دل‌خوش نکنید.

نعمت آزادی (نجات بنی‌اسرائیل از بدترین شکنجه‌ها)

«وَ إِذْ نَجَّیْناکُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ یَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذابِ یُذَبِّحُونَ أَبْناءَکُمْ وَ یَسْتَحْیُونَ نِساءَکُمْ وَ فِی ذلِکُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظِیمٌ»[۳]

به یاد بیاورید روزی که شما را از آل فرعون نجات دادیم درحالی‌که آنها شما را سخت شکنجه می‌کردند. پسران شما را می‌کشتند و سر می‌بریدند. این‌گونه  شکنجه‌ها بسیار مشکل است. در آیه می‌فرماید «سوء العذاب» یعنی بدترین شکنجه‌ها. اینها به‌راحتی در پیش چشم پدر و مادر، سر از بدن بچه او جدا می‌کردند.

نجات بنی‌اسرائیل و غرق شدن فرعونیان

«فَأَنْجَیْناکُمْ وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ»[۴]

این امتحان بسیار سختی برای شما بود. پس به یاد بیاورید که ما شما را نجات دادیم. ما برای نجات شما دریا را شکافتیم و برای شما راه عبور قرار دادیم و شما را نجات داده و فرعونیان را غرق کردیم و شما با بهت و حیرت نگاه می‌کردید.

معنای «ینظرون» در آیه

در اینجا «ینظرون» از ماده «نظر»  به معنای نگاه عمیق و بادقت و مطالعه است.

شرک ، ظلم به خویشتن‏

«وَ إِذْ واعَدْنا مُوسى‏ أَرْبَعِینَ لَیْلَهً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْتُمْ ظالِمُون‏»[۵]

به یاد بیاورید زمانی را که ما با موسی قراری داشتیم که چهل شب  در آن مکان باشد.

حضرت موسی مأمور بود که باخدا مناجات کند  راه حلی دریافت کند و شما از نبود موسی سوءاستفاده و به خود ظلم کردید و گوساله‌ای را برای پرستش انتخاب کردید و ظلم در شما نهادینه شد.

معنای ظلم در آیه

«ظلم» در اینجا به معنای ظلم به خدا است. بنی‌اسرائیل در برابر معبود ظلم فاحشی داشتند که  از بندگی خدا خارج شدند.

بخشش هدفمند خداوند

ثُمَّ عَفَوْنا عَنْکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُون‏[۶] بااین‌حال ما عفو و بخششمان را شامل حال شما نمودیم شاید که شما شاکر شوید.

لجاجت بی‌نظیر بنی‌اسرائیل

این بنی‌اسرائیل لجوج و لجباز، در طول تاریخ نمونه‌شان دیده نشده است.

فارقیّت قرآن در حق و باطل

«وَ إِذْ آتَیْنا مُوسَى الْکِتابَ وَ الْفُرْقانَ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُون‏»[۷] به یاد آورید زمانی را که ما به موسی کتاب  و وسیله جداسازی حق از باطل را عنایت کردیم تا شما به دنبال هدایت حرکت کنید.

بزرگ‌ترین انحراف بنی‌اسرائیل (انحراف از اصل توحید)

«وَ إِذْ قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ یا قَوْمِ إِنَّکُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَکُمْ بِاتِّخاذِکُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى‏ بارِئِکُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَکُمْ ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ عِنْدَ بارِئِکُمْ فَتابَ عَلَیْکُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیم‏»[۸]

به یاد آورید زمانی که موسی به قومش فرمود: شما با گوساله‌پرستی به خود ظلم کردید پس بیایید و توبه کنید و به‌سوی پروردگارتان بازگردید. شما با این کار و جهالتی که به خرج دادید تیغ بر یکدیگر کشیدید. بیایید و خودتان را بکشید  که این خودکشی برایتان بهتر است.

گناه عظیم و توبه بى‏سابقه‏

وبا این حال و با این خطای بزرگ (گوساله‌پرستی)، در نهایت خداوند توبه شما را پذیرفت.

پندگیری از داستان‌های قرآنی

واقعاً این قصه‌هایی که برای بنی‌اسرائیل ذکر شده و خداوند در اینجا آنها را ذکر کرده برای همه ما درس است. درست است قبل از انقلاب مشکلات کمتر بود ولی باید به یاد بیاوریم که آمریکائی‌هایی با قانون کاپیتولاسیون نوامیس شیعه را جسارت می‌کردند.

در آن زمان در همین شهر اصفهان، فساد علنی بود. در تمام خیابان‌های مهم اصفهان علناً مشروب خواری می‌شد. مدام نگوییم انقلاب برای ما چه کرد. گاهی به خودمان بگوییم ما برای انقلاب چه کردیم. دشمن هر کاری بتواند  علیه ما انجام می‌دهد الّا اینکه دست‌به‌سینه بگوییم هر چه شما دستور می‌دهید سمعاً و طاعتاً.

چنانچه با قذافی این‌چنین کردند و او هم احمقانه پذیرفت و هم خودش و هم کشورش به نابودی کشیده شدند. ما هم اگر اصولمان را زیر پا بگذاریم نتیجه‌ای جز نابودی برای ما ندارد. شکی نیست تا زمانی که ما قدرت داشته باشیم دشمن هیچ غلطی نمی‌تواند بکند.

مقداری از مشکلات به دست خودمان حل می‌شود هرچند مسئولین و دشمنی‌های دشمن نقش مهمی در این مشکلات دارد. ما وظیفه داریم مردم را از این مسائل آگاه کنیم که دشمن در ظاهر دست دوستی ندهد ولی از پشت خنجر زند. دشمنی که بزرگ‌ترین قدرت نفتی دنیا را (عربستان) را زیر سلطه خود قرار داده و ثروت آنها را به تاراج می‌برد.

اینکه خداوند داستان بنی اسرائیلی که دیگر اثری از آثارشان نیست را برای ما نقل می‌کند، برای درس گرفتن ماست. برای اینکه عبرت بگیریم و گذشته خود و دیگران  را یاد کرده و از این درس بگیریم و نگذاریم دشمن بر ما مسلط شود که اگر کوتاه بیاییم دشمن چیزی برای ما باقی نمی‌گذارد و همه ما در قبال این تفکر مسئولیم. این هشدارها برای همه ما هم هست.

با همه مشکلاتی که در کشور داریم ولی در دنیا قابله‌ای هستیم که دشمن از کشور ما هراس دارد. مواظب باشیم به‌جای خدا به دنبال ناخدا نرویم که همان عاقبت بنی‌اسرائیل در انتظار ماست.

مرگ در رحمت الهى، بهتر از زندگى در لعنت الهى‏

«ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ ‏»[۹] حضرت موسی به بنی‌اسرائیل فرمود: توبه کنید و  به‌سوی خدا بازگردید. شما اگر تیغ بر همدیگر بکشید بهتر از این است که گوساله را برای پرستش انتخاب کنید.

عاقبت لجاجت و توقّعات نابجاى گذشتگان‏

«وَ إِذْ قُلْتُمْ یا مُوسى‏ لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَهً فَأَخَذَتْکُمُ الصَّاعِقَهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ »

به یادآورید زمانی که به موسی گفتند: تا خدا را نبینیم او را پرستش نمی‌کنیم که ناگهان صاعقه‌ای آمد و همه آنها به حالت موت در آمدند سپس ما شما را برانگیختیم تا شما نعمت‌های خدا را شکرگزار باشد.

فلسفه برخی تلخی‌ها در زندگی(القاءروحیه شکرگزارى‏)

«ثُمَّ بَعَثْناکُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُون‏»[۱۰]

سپس شما را پس از مرگتان، حیات بخشیدیم، شاید شکر نعمت خدا را به جا آورید.

تخلّف از فرامین الهى، ظلم بر خویشتن‏

«وَ ظَلَّلْنا عَلَیْکُمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى‏ کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُمْ وَ ما ظَلَمُونا وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُون‏»

ما برای شما سایه‌بان ساختیم و مرغ و بریان برای شما آوردیم و امر به استفاده نمودیم. حتی یک ذره به شما ظلم نکردیم و حال‌آنکه شما خودتان به خودتان ظلم کردید.

اینها نکاتی است که در هشدار بنی‌اسرائیل بیان شده است و تا چهار آیه بعدی نیز هم ادامه دارد.

ان‌شاءالله در جلسات بعد به نکات تفسیری آیه ۴۸ می‌پردازیم.

منابع 

[۱] سوره بقره آیه ۴۸

[۲] سوره بقره آیه ۴۸

[۳] سوره بقره آیه ۴۹

[۴] سوره بقره آیه ۴۹

[۵] سوره بقره آیه ۵۱

[۶] سوره بقره آیه ۵۲

[۷] سوره بقره آیه ۵۳

[۸] سوره بقره آیه ۵۴

[۹] سوره بقره آیه ۵۴

[۱۰] سوره بقره آیه ۵۶

بازدیدها: 0

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*

New Page 1