۞ امام علی (ع) می فرماید:
امام صادق عليه السلام فرمود: مسلمان برادر مسلمان اسـت بـه او ظلم نمى كند و وی را خوار نمى سازد و غیبت وی را نمى كند و وی را فریب نمى دهد و محروم نمى كند. ‌وسائل الشيعه 8: 597 ‌

موقعیت شما : صفحه اصلی » اخبار » تفسیر نور » تفسیر نور ج 1
  • شناسه : 3350
  • ۳۰ بهمن ۱۴۰۰ - ۱۰:۵۵
  • 70 بازدید
  • ارسال توسط :
  • نویسنده : تفسیر رضوان
  • منبع : حوزه علمیه اصفهان
پژوهش های تفسیری سوره بقره آیه ۱۲۴
پژوهش های تفسیری سوره بقره آیه 124

پژوهش های تفسیری سوره بقره آیه ۱۲۴

فهرست مطالب۱ پژوهش های تفسیری آیه ۱۲۴ سوره بقره ۲ موضوع :  آزمایش‏هاى ابراهیم (ع) و عظمت مقام امامت ۳ و محرومیت ستمکاران از این مقام‏۴ نکته ‏ها :۴٫۱ ۱) منزلت ابراهیم ۴٫۲ ۲) تعداد ذکر ابراهیم۴٫۳ ۳) ابراهیم اسوه و الگو۴٫۴ ۴) هم ردیفهای  ابراهیم ۴٫۵ ۵) تعابیر خداوند درباره ابراهیم۴٫۶ ۶) یاد ابراهیم […]

پژوهش های تفسیری آیه ۱۲۴ سوره بقره

تفسیر رضوان . حوزه علمیه اصفهان

موضوع :  آزمایش‏هاى ابراهیم (ع) و عظمت مقام امامت

و محرومیت ستمکاران از این مقام‏

http://bayanbox.ir/view/7348000871258179768/hadith-line.png

 

«۱۲۴» وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهِیمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِی قالَ لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ‏

و (به خاطر بیاور) هنگامى که پروردگارِ ابراهیم، او را با حوادث گوناگونى آزمایش کرد و او به خوبى از عهده آزمایش برآمد. خداوند به او فرمود: من تو را امام و رهبر مردم قرار دادم. ابراهیم گفت: از فرزندان من نیز (امامانى قرار بده)، خداوند فرمود: پیمان من به ستمکاران نمى‏رسد (و تنها آن دسته از فرزندان تو که پاک و معصوم باشند شایسته این مقامند).

نکته ‏ها :

۱) منزلت ابراهیم

حضرت ابراهیم علیه السلام در بین انبیاء ، جایگاه و منزلت خاصّى دارد.

۲) تعداد ذکر ابراهیم

نام آن بزرگمرد ، ۶۹ مرتبه ودر ۲۵ سوره قرآن آمده

۳) ابراهیم اسوه و الگو

و از او همانند پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله به عنوان اسوه و نمونه براى بشریّت یاد شده است.

۴) هم ردیفهای  ابراهیم

در برخى از آیات، آن بزرگوار در ردیف اخیار، صالحان، قانتان، صدّیقان، صابران و وفاکنندگان شمرده شده است…

۵) تعابیر خداوند درباره ابراهیم

در بزرگداشت این پیامبر بزرگ، خداوند تعابیر خاصّى بکار برده

۶) یاد ابراهیم سِرّ حج

و حتّى یکى از اسرار حج را یادآورى و زنده نگهداشتن ایثارگرى‏ ها و از خود گذشتگى‏ هاى حضرت ابراهیم علیه السلام گفته ‏اند.***

۷) عرصه های مبارزاتی ابراهیم

آن مرد الهى، در عرصه‏ هاى گوناگون با انحراف و شرک مبارزه کرد؛

برهان و استدلال او در مقابل ستاره ‏پرستان و ماه ‏پرستان،

مبارزه عملى او با بت‏ پرستان،

احتجاج او در برابر نمرود

و سربلندى او در آزمایشات دیگر،

از او انسانى اسوه و نمونه ساخت که خداوند او را به مقام امامت نصب نمود.

۸)  آزمایش الهی در قرآن

در قرآن حدود بیست مرتبه مسئله آزمایش و امتحان مطرح شده و از سنّتهاى الهى است.

۹) هدف آزمایش

آزمایش براى آگاه شدن خداوند نیست، زیرا او از پیش همه چیز را مى‏ داند، این آزمایش‏ها براى ظهور و بروز استعدادهاى نهفته و تلاش و عمل انسان‏هاست. اگر انسان کارى نکند، استحقاق پاداش نخواهد یافت.

۱۰) ابزار آزمایش

ابزار آزمایش ؛ تلخى‏ ها و شیرینى‏ هاى زندگى ، همه ابزار امتحان هستند. گاهى افرادى با شداید و مصایب آزمایش مى‏ شوند و برخى دیگر با رفاه ، و ناگزیر همه مردم حتّى انبیا مورد امتحان قرار مى‏ گیرند. این امتحانات و آزمایش‏ها براى رشد و پرورش مردم است.

۱۱) مراتب مقام های ابراهیم

ابراهیم علیه السلام در هر آزمایشى که موفّق مى‏ شد، به مقامى مى‏ رسید: در مرحله نخستین، عبداللّه شد. سپس به مقام نبى ‏اللهى رسید. و پس از آن رسول اللّه، خلیل اللّه و در نهایت به مقام امامت و رهبرى مردم منصوب گردید.[۱] کافى، ج ۱ ص ۱۷۵٫

۱۲) بِکَلِماتٍ = امتحانات سنگین

مراد از «کلمات» در آیه ، امتحانات سنگین است که حضرت ابراهیم از همه‏ ى آنها پیروز بیرون آمد.

۱۳) عمو ، همسر ، فرزند

نه عمو ، نه همسر و نه فرزند هیچکدام نتوانستند مانع او در راه انجام وظیفه شوند. با آنکه ابراهیم تحت سرپرستى عمویش آزر بود، امّا با بت ‏پرستى او و جامعه ‏اش به مبارزه برخاست و بت‏ شکن بزرگ تاریخ گردید و آنگاه که از سوى خدا مأموریّت یافت، همسر و فرزندش را در صحراى مکه ساکن نموده و براى تبلیغ به نقطه ‏اى دیگر برود، بى‏ هیچ دلبستگى، آنها را به خدا سپرد و رفت. همچنین فرمان ذبح فرزندش اسماعیل آمد، رضاى خدا را بر هواى دل ترجیح داد و کارد بر گلوى فرزند نهاد. امّا ندا آمد که قصد ما کشتن اسماعیل نبود، بلکه امتحان ابراهیم بود.

۱۴) درخواست مقام امامت

حضرت ابراهیم علیه السلام ، مقام امامت را براى نسل خود نیز درخواست نمود، پاسخ آمد که این مقام عهدى است الهى که به هر کس لایق باشد عطا مى ‏شود. در میان نسل تو نیز کسانى که شایستگى داشته باشند، به این مقام خواهند رسید. چنانکه پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله از نسل ابراهیم علیه السلام است و به این مقام رسید، ولى کسانى که دچار کوچکترین گناه و ستمى شده باشند، لیاقت این مقام را ندارند.

۱۵) پیروان فراوان ابراهیم

حضرت ابراهیم علیه السلام تنها پیامبرى است که مشرکان و یهودیان و مسیحیان، همه خود را پیرو راه او مى‏ دانند. در این آیه ضمن تجلیل از ابراهیم علیه السلام، به طور غیر مستقیم به همه مى ‏فهماند که اگر به راستى او را قبول دارید، دست از شرک برداشته و همانند او تسلیم محض اوامر الهى باشید.

۱۶) آیه پشتوانه اعتقادی شیعه

این آیه یکى از آیاتى است که پشتوانه فکرى و اعتقادى شیعه قرار گرفته است که امام باید معصوم باشد و کسى که لقب ظالم بر او صدق کند، به مقام امامت نخواهد رسید.[۲]

۱۷) امامت و وفای به عهد خداوند

این آیه، مقام امامت را «عَهْدِی» گفته است، پس آیه؛ «أَوْفُوا بِعَهْدِی أُوفِ بِعَهْدِکُمْ»[۳] یعنى اگر شما به امامى که من تعیین کردم وفادار بودید و اطاعت کردید من نیز به نصرت و یارى که قول داده ‏ام وفا خواهم کرد.

پیام‏ها :

۱) آزمایش پیامبران

پیامبران نیز مورد آزمایش الهى قرار مى ‏گیرند. «وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهِیمَ»

۲) منصوب کردن با آزمایشات

براى منصوب کردن افراد به مقامات ، گزینش و آزمایش لازم است.«إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهِیمَ.. بِکَلِماتٍ»

۳) لیاقت ، منشأ امامت

منشأ امامت وراثت نیست، لیاقت است که با پیروزى در امتحانات الهى ثابت مى‏ گردد. «فَأَتَمَّهُنَّ»

۴) واگذاری تدریجی مسؤلیتها

پست‏ها و مسئولیّت‏ها باید تدریجاً و پس از موفّقیّت در هر مرحله به افراد واگذار شود. «فَأَتَمَّهُنَّ …»

۵) امامت انتصابی نه انتخابی

امامت، انتصابى است نه انتخابى. امام باید حتماً از طرف خداوند منصوب شود. «إِنِّی جاعِلُکَ»

۶) امامت عهد  الهی

امامت ، عهد الهى میان خدا و مردم است. «عَهْدِی»

______________________________
(۱). در تفسیر المنار، ج ۱، ص ۴۵۷ آمده است: ابوحنیفه به استناد این آیه، مخالف حکومت وقت (منصور عباسى) بود و مقام قضاوت آنان را قبول نمى‏ کرد. سپس مى‏گوید: ائمه‏ ى اربعه اهل سنّت، با حکومت‏هاى زمان خود مخالف بودند، زیرا آنان را ظالم مى‏ دانستند. البتّه در منابع و متون تاریخى، مطالبى بر خلاف ادّعاى صاحب المنار به چشم مى‏ خورد.

(۲). بقره .  آیه  ۴۰٫  از اهمّ شرایط رهبرى، عدالت و حسن سابقه است. هرکس سابقه شرک وظلم داشته باشد، لایق امامت نیست.[۴] «لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ»

تفسیر نور، ج‏۱، ص: ۱۹۸

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*

New Page 1