۞ امام علی (ع) می فرماید:
امام صادق عليه السلام فرمود: مسلمان برادر مسلمان اسـت بـه او ظلم نمى كند و وی را خوار نمى سازد و غیبت وی را نمى كند و وی را فریب نمى دهد و محروم نمى كند. ‌وسائل الشيعه 8: 597 ‌

موقعیت شما : صفحه اصلی » تفسیر آیات 101 تا 110
  • شناسه : 5533
  • 26 ژوئن 2023 - 11:51
  • 76 بازدید
  • ارسال توسط :
  • نویسنده : تفسیر رضوان
  • منبع : حوزه علمیه اصفهان
آیه ۱۰۵ |  کینه‏ توزى دشمنان اسلام‏
آیه 105 | كينه‏ توزى دشمنان اسلام‏

آیه ۱۰۵ | کینه‏ توزى دشمنان اسلام‏

تفسیر سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵ جلسه ۱ حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ یدالله رضوانی ۱ جلسه تفسیر آیه صدو پنجم بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ‏ وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطینُ عَلى‏ مُلْکِ سُلَیْمانَ وَ ما کَفَرَ سُلَیْمانُ وَ لکِنَّ الشَّیاطینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ ما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَکَیْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَ مارُوتَ وَ […]

تفسیر سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵ جلسه ۱

حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ یدالله رضوانی

۱ جلسه تفسیر آیه صدو پنجم

http://bayanbox.ir/view/7348000871258179768/hadith-line.png

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ‏

وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطینُ عَلى‏ مُلْکِ سُلَیْمانَ وَ ما کَفَرَ سُلَیْمانُ وَ لکِنَّ الشَّیاطینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ ما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَکَیْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَ مارُوتَ وَ ما یُعَلِّمانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى یَقُولا إِنَّما نَحْنُ فِتْنَهٌ فَلا تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ ما هُمْ بِضارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ ما یَضُرُّهُمْ وَ لا یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِی الْآخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ (۱۰۲) وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَمَثُوبَهٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَیْرٌ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ (۱۰۳) یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْکافِرینَ عَذابٌ أَلیمٌ (۱۰۴) ما یَوَدُّ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ لاَ الْمُشْرِکینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْکُمْ مِنْ خَیْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ اللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظیمِ (۱۰۵)

 به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

و [یهودیان‏] از آنچه شیاطین در زمان پادشاهى سلیمان [از علم سحر بر مردم مى‏خواندند] پیروى کردند. و [سلیمان دست به سحر نیالود تا کافر شود، بنابراین‏] سلیمان کافر نشد، ولى شیاطین که به مردم سحر مى‏آموختند، کافر شدند. و [نیز یهودیان‏] از آنچه بر دو فرشته هاروت و ماروت در شهر بابل نازل شد [پیروى کردند]، و حال آنکه آن دو فرشته به هیچ کس نمى‏آموختند مگر آنکه مى‏گفتند: ما فقط مایه آزمایشیم [و علم سحر را براى مبارزه با ساحران و باطل کردن سحرشان به تو تعلیم مى‏دهیم‏]، پس [با به کار گرفتن آن در مواردى که ممنوع و حرام است‏] کافر مشو. اما آنان از آن دو فرشته مطالبى [از سحر] مى‏آموختند که با آن میان مرد و همسرش جدایى مى‏انداختند؛ در حالى که آنان به وسیله آن سحر جز به‏اذن خدا قدرت‏آسیب رساندن به‏کسى را نداشتند؛ و همواره چیزى را مى‏آموختند که به آنان آسیب مى‏رسانید و سودى نمى‏بخشید؛ و یقینا [یهود] مى‏دانستند که هر کس خریدار سحر باشد، در آخرت هیچ بهره‏اى ندارد. و همانا بدچیزى است آنچه خود را به آن فروختند اگر معرفت مى‏داشتند. (۱۰۲) و اگر آنان [از روى حقیقت‏] ایمان مى‏آوردند و [از سحر و جادو] پرهیز مى‏کردند، قطعا پاداشى که از جانب خداست [براى آنان‏] بهتر بود، اگر مى‏دانستند. (۱۰۳) اى کسانى که ایمان آورده‏اید! [هنگام سخن گفتن با پیامبر] مگویید: راعنا [یعنى: در ارائه احکام، امیال و هوس‏هاى ما را رعایت کن‏] و بگویید: انظرنا [یعنى: مصلحت دنیا و آخرت ما را ملاحظه کن‏] و [فرمان‏هاى خدا و پیامبرش را] بشنوید. و براى کافران عذابى دردناک است. (۱۰۴) نه کافران از اهل کتاب و نه مشرکان، دوست ندارند که هیچ خیرى از سوى پروردگارتان بر شما نازل شود، در حالى که خدا هرکه را بخواهد به رحمت خود اختصاص مى‏دهد؛ و خدا داراى فضل بزرگى است. (۱۰۵)

  

http://bayanbox.ir/view/5122040553263843431/poster4.jpg

تفسیر سوره مبارکه بقره – آیه  ۱۰۵

حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ یدالله رضوانی

http://bayanbox.ir/view/7348000871258179768/hadith-line.png

«أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنَ الشَّیْطَانِ اللَّعینِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیم‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمینَ وَ صَلَّی اللهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرینَ وَ اللَّعنَهُ الدَّائِمَهُ عَلَی أعْدائِهِمْ مِنَ الآنِ إلِی قِیامِ یَومِ الدِّینِ».

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ‏

وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّیاطینُ عَلى‏ مُلْکِ سُلَیْمانَ وَ ما کَفَرَ سُلَیْمانُ وَ لکِنَّ الشَّیاطینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ ما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَکَیْنِ بِبابِلَ هارُوتَ وَ مارُوتَ وَ ما یُعَلِّمانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى یَقُولا إِنَّما نَحْنُ فِتْنَهٌ فَلا تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ ما هُمْ بِضارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ ما یَضُرُّهُمْ وَ لا یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِی الْآخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ (۱۰۲) وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَمَثُوبَهٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ خَیْرٌ لَوْ کانُوا یَعْلَمُونَ (۱۰۳) یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَقُولُوا راعِنا وَ قُولُوا انْظُرْنا وَ اسْمَعُوا وَ لِلْکافِرینَ عَذابٌ أَلیمٌ (۱۰۴) ما یَوَدُّ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ لاَ الْمُشْرِکینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْکُمْ مِنْ خَیْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ اللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظیمِ (۱۰۵)

 به نام خداوند بخشنده بخشایشگر

و [یهودیان‏] از آنچه شیاطین در زمان پادشاهى سلیمان [از علم سحر بر مردم مى‏خواندند] پیروى کردند. و [سلیمان دست به سحر نیالود تا کافر شود، بنابراین‏] سلیمان کافر نشد، ولى شیاطین که به مردم سحر مى‏آموختند، کافر شدند. و [نیز یهودیان‏] از آنچه بر دو فرشته هاروت و ماروت در شهر بابل نازل شد [پیروى کردند]، و حال آنکه آن دو فرشته به هیچ کس نمى‏آموختند مگر آنکه مى‏گفتند: ما فقط مایه آزمایشیم [و علم سحر را براى مبارزه با ساحران و باطل کردن سحرشان به تو تعلیم مى‏دهیم‏]، پس [با به کار گرفتن آن در مواردى که ممنوع و حرام است‏] کافر مشو. اما آنان از آن دو فرشته مطالبى [از سحر] مى‏آموختند که با آن میان مرد و همسرش جدایى مى‏انداختند؛ در حالى که آنان به وسیله آن سحر جز به‏اذن خدا قدرت‏آسیب رساندن به‏کسى را نداشتند؛ و همواره چیزى را مى‏آموختند که به آنان آسیب مى‏رسانید و سودى نمى‏بخشید؛ و یقینا [یهود] مى‏دانستند که هر کس خریدار سحر باشد، در آخرت هیچ بهره‏اى ندارد. و همانا بدچیزى است آنچه خود را به آن فروختند اگر معرفت مى‏داشتند. (۱۰۲) و اگر آنان [از روى حقیقت‏] ایمان مى‏آوردند و [از سحر و جادو] پرهیز مى‏کردند، قطعا پاداشى که از جانب خداست [براى آنان‏] بهتر بود، اگر مى‏دانستند. (۱۰۳) اى کسانى که ایمان آورده‏اید! [هنگام سخن گفتن با پیامبر] مگویید: راعنا [یعنى: در ارائه احکام، امیال و هوس‏هاى ما را رعایت کن‏] و بگویید: انظرنا [یعنى: مصلحت دنیا و آخرت ما را ملاحظه کن‏] و [فرمان‏هاى خدا و پیامبرش را] بشنوید. و براى کافران عذابى دردناک است. (۱۰۴) نه کافران از اهل کتاب و نه مشرکان، دوست ندارند که هیچ خیرى از سوى پروردگارتان بر شما نازل شود، در حالى که خدا هرکه را بخواهد به رحمت خود اختصاص مى‏دهد؛ و خدا داراى فضل بزرگى است. (۱۰۵)

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا ۗ وَلِلْکَافِرِینَ عَذَابٌ أَلِیمٌ.۱

منظور از مؤمنین در آیه شریفه

نکته‌ای که در اول این آیه وجود دارد راجع به خطابات شفاهیه قرآن است که شامل ۸۵ خطاب «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»۲ می‌شود، بحث این است که این «الَّذِینَ آمَنُوا» چه کسانی هستند؟ آنچه که از ظاهر و صیغه کلمه الذین برمی‌آید چون «الَّذِینَ آمَنُوا» از الفاظ عموم است، موصولی است که همه آنچه که در ذیل ما بعد او که کلمه آمنوا می‌باشد را شامل می‌شود منتهی آنچه که مسلم است خداوند تبارک و تعالی در این آیه نسبت به مومنین، خصوصا مومنین اولیه و سابق بر همه احترام خاصی قائل است و در مقام تشریفات این کلمه را بکار برده و برای اینکه رعایت احترام آن‌ها را داشته باشد.

مصادیق کلمه آمنوا

کلمه «آمَنُوا» که در آیه شریفه بکار رفته همان مومنین هستند منتهی مومنینی که در آیه مذکور وجود دارد آنچه که مسلم است معنای خاصی ندارد بلکه معنای مسلمان را دارد و عرض هم کردیم که کسانی به دین اسلام و پیامبر ایمان آوردند اینها مورد خطاب هستند و آنچه که مسلم است این است که آن‌هایی که بیایند و گوشه‌ای از اسلام را قبول کرده و تسلیم شوند یا ایمان آورند، مصداق این کلمه نخواهند بود.

معنای خاصه ایمان

این کلمه آمنوا بیانگر ایمان به معنای خاصه آن نیست بلکه معنای خاص آن در« قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ» ۳ آورده شده است. ایمان کلمه آمنوا به معنای ایمان عام یا همان اسلام آوردن است آن‌هایی هستند که از بدو اسلام تاکنون ایمان آوردند و به همه آنچه که پیامبر آورده ایمان دارند.

اصطلاحات خاص امت‌ها

کلمه بعدی در این آیه« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا »۳ است، برخی اوقات یک اصطلاحاتی در برخی امم وجود دارد که اکنون هم استفاده می‌شوند برخی صحبت‌هایی را می‌کنند یا الفاظی را بکار می‌برند که در بین خودشان آن الفاظ رکیک یا بدی نیست اما اگر خواستند از همان الفاظ در جای دیگری استفاده کنند آن حالت ناسزاگویی دارد.

بررسی کلمه راعنا از دید علامه طباطبایی

کلمه «رَاعِنَا» در زبان عبری به معنای ناسزاگفتن است و یهودیانی که آنجا مورد خطاب قرار می‌گرفتند، اگر کلمه راعنا را می‌شنیدند یعنی به آن‌ها سب و ناسزا گفته شده است ، مرحوم علامه طباطبایی درباره کلمه راعنا که در اینجا گفته شده می‌فرماید این‌ها به گونه‌ای بودند که هنگام حرف زدن متوجه صحبت‌ها نمی‌شدند و باید شمرده تر حرف می‌زدند و مراعات آن‌ها را می‌کردند تا بفهمند کلمه مراعات که خودمان هم می‌گوییم راعنا به همین معنا بوده یعنی اندکی با ما با ملاطفت رفتار کنید و مهلت دهید تا مطلب را درک کنیم.

استفاده از کلمه نظر بجای راعنا

آن‌ها از کلمه راعنا برای ایجاد ملاطفت استفاده می‌کردند اما قرآن دستور داد که این کلمه را نگویید چرا که برای دیگران دیگران ایجاد ناراحتی می‌کند بلکه «وَقُولُوا انْظُرْنَا» از کلمه نظر برای بیان عبارت استفاده کنید نظر یعنی انتظار، به ما مهلت دهید توجه کنید و کلمه «نَظَرَ» چندین بار در این تفسیر استفاده شده چون نظر یعنی نگاه کردن با دقت و مطالعه را نظر گویند لذا اینکه در قرآن می‌گوید غض نظر کنید یعنی نگاهتان را بشکنید و نگاه عمیق نداشته باشید و به نامحرم نگاه عمیق نداشته باشید.

نتیجه استفاده از کلمه راعنا

 کلمه راعنا هم امر است که آنها موردخطاب قرار می‌گیرند و خدا می‌فرماید که این کلمه را بکار نبرید راعنا نگویید و بجای آن «انْظُرْنَا» بگویید و بعد می‌فرماید « وَاسْمَعُوا ۗ وَلِلْکَافِرِینَ عَذَابٌ أَلِیمٌ»۵  این را بشنوید و اگر کسی آن را نادیده گرفت و دوباره همان کلمه را گفت برایش عذاب الیمی خواهد بود.

دو نکته مهم آیه ۱۰۴ سوره بقره

پس نکته اول آیه در خطاب آمنوا بود و ایمان به معنای عام است اما ایمان عامی که همه گونه ایمانی برای آن مسلم یا مومن باشد اما نه به معنای خاصش و کلمه راعنا هم در زبان و السنه یهودی و عبرانی سب و ناسزا بوده لذا مومنین از گفتن آن نهی شدند و توصیه شد که «انْظُرْنَا» بگویند و «رَاعِنَا» نگویند. «انْظُرْنَا» به معنای انتظار هم است چرا که مرحوم علامه و طیب اصفهانی هم همین معنا را برای آن قائل شده‌اند جدای اینکه در تفسیرهایی دیگری مانند مجمع‌البیان همینگونه ذکر شده است.

بررسی صیغه لغوی کلمه راعنا

در اینجا صیغه امر از کلمه مراعات کردن « راعا راعنا و راعَ » و حرف نا که بیانگر متکلم است را با «انْظُرْنَا» عوض کنید و آن را بگویید لذا در زبان خودمان هم همین گونه است مانند چوپان‌ها که به زبان ساده‌ای حرف می‌زنند اما همین سخنان در السنه شهری اندکی سبک است لذا چون اینجا خود کلمه« یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»۶ وجود دارد و در اینجا اولین کلمه خطاب به ایمان است و اولین آیه « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»۷ در قرآن است و بحث تشریفات و احترام به مومنان را دارد، می‌گوید که کلمه «رَاعِنَا» را نگویید که مورد هتک قرار بگیرید یا آن‌ها ناراحت شوند بخاطر همین شما کلمه انظرنا را بگویید.

بررسی معنای یَوَدُّ

«ما یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ لَا الْمُشْرِکِینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْکُمْ مِنْ خَیْرٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ اللَّهُ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ‌»۸ کلماتی که در این آیه مورد توجه هستند اول کلمه «یَوَدُّ» است و بعد هم «کَفَرُوا» اهل الکتاب و مشرکین اینها کلمات اولیه‌ای هستند که در اینجا موردتوجه قرار گرفته‌اند عبارت «ما یَوَدُّ الَّذِینَ »۹ یعنی آرزو نمی‌کنند یا نمی‌خواهند و دوست ندارد «وُدّ» به معنای دوست داشتن است.

بررسی کفر اهل کتاب

«ما یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ لَا الْمُشْرِکِینَ» ۱۰ می‌فرماید که «الَّذِینَ کَفَرُوا» که در برابر الذین آمنوا آمده که از اهل کتاب یا مشرکین عبارت بیان هستند و جمله«لَا الْمُشْرِکِینَ» لا عطف به «ما یَوَدُّ» است بخاطر همین دوباره بر معطوف آورده شده و اینها از اهل کتاب و مشرکین دوست نمی‌دارند کافران اهل کتاب البته آیا کافران اهل کتاب معنای کفر می‌دهد؟ به چه معنایی است؟

ایمان نیاوردن اهل کتاب به پیامبر خاتم

«الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ»۱۱ یعنی کسانی که اهل کتاب و پیرو تورات و انجیل بودند منتهی آن‌ها به آنچه که در تورات و انجیل بیان شده بود آن‌ها نسبت به پیامبر خاتم کفر ورزیدند یعنی آن‌ها ایمان نیاوردند و اطاعت نکردند ،وظیفه آن‌ها این بود که طبق کتاب‌هایی که آسمانی هستند از پیامبر خاتم تبعیت بکنند و ایمان بیاورند اما ایمان نیاوردند لذا اینکه کفر بکار برده بخاطر این است و الا بین اینکه اهل کتاب و کافر باشند تناقض ایجاد می‌شود.

دلیل کفر اهل کتاب

اگر اهل کتاب به کتاب‌های خودشان ایمان آورده‌اند، پس چرا کافرند؟ آن‌ها از جهت اینکه اهل تورات و انجیل هستند اطاعت نکردند یعنی طبق دستوراتی که داشتند باید به پیامبر ایمان می‌آوردند اما اطاعت نکردند چون ایمان نیاوردند مصداق «الَّذِینَ کَفَرُوا» شدند و به کفر توصیف شدند لکن مشتق متلبس به حقیقت است ، حقیقت اینجا مسلم است که آن‌ها به آنچه که در کتاب آسمانی خود آمده ایمان ندارند.

مقایسه مشرکین و اهل کتاب

و «لَا الْمُشْرِکِینَ» یعنی کسانی که اهل کتاب نیستند و آن‌هایی که برای خداوند شریک قرار دادند یعنی بت پرستان و کسانی موحد نیستند ؛غیر اهل کتاب ، لذا آن‌ها دوست ندارند «ما یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ وَ لَا الْمُشْرِکِینَ أَنْ یُنَزَّلَ عَلَیْکُمْ مِنْ خَیْرٍ»۱۲ که بهترین‌ها از طرف خدا برای شما نازل شود.

منابع 

۱_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۴

۲_سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۴

۳_سوره مبارکه مومنون آیه ۱

۴_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۴

۵_سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۴

۶_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۴

۷_سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۴

۸_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵

۹_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵

۱۰_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵

۱۱_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵

۱۲_ سوره مبارکه بقره آیه ۱۰۵

بازدیدها: 0

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*

New Page 1